Kübital Tünel Sendromu Nedir? Dirsekte Sinir Sıkışması Tedavisi

Kubital tünel sendromu, ulnar sinirin dirsek seviyesinde sıkışması sonucu oluşan bir periferik sinir sıkışmasıdır. Özellikle dirsek iç yüzünde ağrı, serçe ve yüzük parmaklarında uyuşma ve karıncalanma ile kendini gösterir. Zamanla kas zayıflığı ve el becerilerinde azalma olabilir.

Dirsek sinir sıkışmasının nedenleri arasında uzun süre dirseği bükülü pozisyonda tutma, tekrarlayan dirsek hareketleri ve travmalar yer alır. Özellikle masa başı çalışanlar ve sık telefon kullanan bireylerde risk daha yüksektir. Kronik bası durumunda kalıcı hasar gelişebilir.

Kubital tünel sendromunun tanısında fizik muayene testleri (Tinel ve dirsek fleksiyon testi) ve elektromiyografi (EMG) temel yöntemlerdir. Bu testlerle sinirin sıkışma yeri ve düzeyi belirlenerek uygun tedavi planı yapılır. Erken tanı fonksiyon kaybını önler.

Tedavi sürecinde öncelikle konservatif yöntemler tercih edilir; dirsek ateli kullanımı, aktivite değişiklikleri ve iltihap giderici ilaçlar önerilir. Ciddi sinir sıkışmalarında cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyatla sinir serbestleştirilerek bası ortadan kaldırılır.

Kübital Tünel Sendromu (Dirsek Sinir Sıkışması) Nedir?

Kübital tünel sendromu, dirsek bölgesinde bulunan ulnar sinirin sıkışması sonucu ortaya çıkan bir sinir tuzaklanma nöropatisidir. Genellikle dirseğin uzun süre bükülü kalması, tekrarlayan hareketler veya travma nedeniyle gelişir. Elin küçük ve yüzük parmaklarında uyuşma, karıncalanma ve güçsüzlükle kendini gösterebilir. İleri vakalarda el kaslarında zayıflama görülebilir. Erken tanı ve uygun tedavi, kalıcı sinir hasarını önlemede önemlidir.

Hangi belirtiler Kübital Tünel Sendromu şüphesi yaratmalıdır?

Bu sendrom genellikle gürültülü bir şekilde başlamaz; aksine sinsi ve yavaş ilerler. Hastalarımız çoğu zaman şikayetlerin ne zaman başladığını hatırlayamazlar. Ancak dikkatli bir gözlemle, belirtilerin belirli bir şablona uyduğunu görebiliriz. Şikayetler genellikle ulnar sinirin duyusunu aldığı bölgelerle sınırlıdır ve diğer parmakları (başparmak veya işaret parmağı gibi) etkilemez.

En sık karşılaştığımız belirtiler şunlardır:

• Serçe parmakta uyuşma
• Yüzük parmağının serçe parmağa bakan yarısında his kaybı
• Dirsek iç kısmında ağrı
• Ön kola yayılan sızı
• Gece uykudan uyandıran karıncalanma
• El kavrama gücünde azalma
• Parmaklarda beceri kaybı
• Elde incelme ve kas erimesi

Bu belirtiler özellikle dirseğin uzun süre bükülü kaldığı durumlarda şiddetlenir. Örneğin telefonla konuşurken, gece uyurken elleri başın altına koyduğumuzda veya direksiyon tutarken uyuşmanın arttığını fark edebilirsiniz. İleri evrelerde, eldeki küçük kasların (interosseöz kaslar) erimesiyle birlikte elin üst kısmındaki kemiklerin arası çukurlaşabilir ve parmakları birleştirmekte zorluk çekilebilir.

Günlük hayattaki hangi alışkanlıklar bu sendromu tetikler?

Modern yaşam tarzımız, dirseklerimiz ve dolayısıyla ulnar sinirimiz için ne yazık ki pek dost canlısı değildir. Farkında olmadan gün içinde yaptığımız birçok hareket, sinir üzerindeki basıncı artırarak bu sendroma zemin hazırlar. Özellikle masa başı çalışanları ve teknolojiyi yoğun kullanan bireyler risk altındadır.

Risk oluşturan durumlar ve alışkanlıklar şunlardır:

• Uzun süreli cep telefonu kullanımı
• Masa başında dirsekleri dayayarak çalışma
• Gece dirsekleri bükerek uyuma
• Uzun yol şoförlüğü
• Ağırlık kaldırma sporları
• Dirsek bölgesine alınan darbeler
• Dirsekteki eski kırıklar veya kireçlenmeler
• Sürekli tekrarlayan dirsek hareketleri

Halk arasında bazen “cep telefonu dirseği” olarak da bilinen bu durum akıllı telefon ekranına bakmak için kolumuzu sürekli 90 dereceden fazla bükülü tutmamızdan kaynaklanır. Bu pozisyon, ulnar sinir üzerindeki gerilimi maksimum seviyeye çıkarır. Aynı şekilde ofis çalışanlarının sert masa yüzeyine veya koltuk kenarlarına dirseklerini dayamaları, siniri kemik ile sert zemin arasında sıkıştırarak doğrudan travma yaratır.

Tanı koyarken hangi yöntemlere başvurulur?

Bir plastik ve estetik cerrahi uzmanı olarak hastayı değerlendirirken, öncelikle detaylı bir fizik muayene yaparız. Sadece şikayetleri dinlemek yetmez; sinirin fonksiyonunu ve hasar derecesini objektif olarak test etmemiz gerekir. Muayene sırasında dirsekteki tünel üzerine parmak ucuyla hafifçe vurduğumuzda (Tinel testi), parmak uçlarınıza doğru elektrik çarpması hissi yayılıyorsa bu sinirin hassaslaştığını gösterir. Ayrıca dirseğinizi tam bükülü pozisyonda bir dakika kadar tuttuğumuzda uyuşmanın başlayıp başlamadığına bakarız.

Kesin tanı ve hasarın derecesini belirlemek için kullanılan tetkikler şunlardır:

• Elektromiyografi (EMG)
• Sinir iletim çalışmaları
• Ultrasonografi
• Röntgen görüntüleri
• Manyetik Rezonans (MR)

EMG ve sinir iletim çalışmaları bizim için altın standarttır. Bu testler, sinirin dirsek bölgesinden geçerken sinyalleri ne kadar hızlı ilettiğini ölçer. Eğer sinyal dirsekte yavaşlıyor veya bloklanıyorsa, sıkışmanın yeri ve şiddeti kesinleşmiş olur. Ayrıca ultrasonografi ile sinirin tünel içindeki çapını ölçebilir, ödem miktarını görebilir ve dirsek hareketiyle sinirin yerinden kayıp kaymadığını (subluksasyon) dinamik olarak izleyebiliriz.

Hastalığın evreleri nelerdir ve tedavi nasıl planlanır?

Hastalığı genellikle üç ana evrede değerlendiririz ve tedavi planımızı tamamen bu evrelemeye göre yaparız. Her hastaya hemen ameliyat önermediğimiz gibi, cerrahi gerektiren bir hastayı da bekletmemek gerekir. Tedavi stratejisi, sinirdeki hasarın kalıcı hale gelmesini önlemek üzerine kuruludur.

Hastalığın evreleri şunlardır:

• Hafif derece
• Orta derece
• Şiddetli derece

Hafif Derece: Şikayetler genellikle aralıklıdır ve sadece dirsek büküldüğünde ortaya çıkar. Kas gücü normaldir, el becerilerinde kayıp yoktur. Bu aşamada cerrahi dışı yöntemler ön plandadır.

Orta Derece: Uyuşma ve karıncalanma daha sık hale gelmiştir. Elde hafif bir beceri kaybı hissedilebilir. EMG testinde sinir iletim hızında belirgin yavaşlama görülür. Eğer koruyucu tedavilere yanıt alınamazsa cerrahi gündeme gelir.

Şiddetli Derece: Artık kalıcı duyu kaybı vardır. Eldeki kaslarda erime (atrofi) başlamış, parmaklarda şekil bozuklukları (pençe el) görülmektedir. Bu aşamada vakit kaybetmeden cerrahi müdahale şarttır. Ancak bu evredeki hastalara, cerrahinin amacının daha çok “mevcut durumu korumak” olduğu, tam iyileşmenin zaman alabileceği dürüstçe anlatılmalıdır.

Ameliyatsız tedavi yöntemleri ne kadar etkilidir?

Hafif ve erken orta evredeki hastalarda, bıçak altına yatmadan önce mutlaka konservatif yani koruyucu tedavi yöntemlerini deneriz. Bu tedavilerin temel mantığı, siniri rahatsız eden faktörleri ortadan kaldırmak ve sinirin iyileşmesi için ona uygun bir ortam sağlamaktır.

Uygulanan yöntemler şunlardır:

• Davranış değişikliği eğitimi
• Gece atelleri kullanımı
• Dirsek pedleri
• Sinir kaydırma egzersizleri
• Anti-inflamatuar ilaçlar

Hastalarımıza öncelikle dirsek hijyeni dediğimiz kuralları öğretiriz: Telefonu kulaklıkla kullanmak, masa başında dirsek altına yumuşak destek koymak gibi. Gece uykusunda dirseğin bükülmesini engelleyen özel ateller, sinirin en az 8 saat boyunca rahat bir pozisyonda dinlenmesini sağlar ve oldukça etkilidir. Fizyoterapist eşliğinde yapılan sinir kaydırma egzersizleri ise sinirin tünel içinde yapışmasını önler ve hareketliliğini artırır. Yaklaşık 3 aylık bir deneme sürecine rağmen şikayetler gerilemiyorsa, daha fazla beklemek sinir hasarını artıracağı için cerrahi seçenek değerlendirilir.

Plastik cerrahi yaklaşımının bu ameliyattaki farkı nedir?

Kübital tünel cerrahisi, kaba bir ortopedik işlemden ziyade, hassas bir yumuşak doku ve sinir cerrahisidir. Bir plastik ve estetik cerrahi uzmanı olarak bu bölgeye yaklaşımımızda iki temel prensip vardır: Sinirin mikroskobik yapısına saygı duymak ve estetik sonucu gözetmek.

Önemsediğimiz cerrahi prensipler şunlardır:

• Mikrocerrahi teknik kullanımı
• Vasküler yapının korunması
• Yumuşak doku hassasiyeti
• Estetik insizyon planlaması
• Atravmatik cerrahi aletler

Siniri serbestleştirirken büyüteçli gözlükler (loop) veya mikroskop kullanırız. Amacımız, siniri besleyen o çok ince kılcal damarlara (vaza nervorum) zarar vermeden baskıyı kaldırmaktır. Sinir dokusu kanlanmaya çok muhtaçtır; cerrahi sırasında siniri çok fazla soymak veya hırpalamak, iyileşme sürecini olumsuz etkiler. Ayrıca dirsek bölgesi, yara izinin belirgin kalabileceği bir alandır. Bu nedenle kesiyi (insizyonu) cildin doğal kıvrımlarına gizlemek ve dikişleri estetik tekniklerle (cilt altı dikiş) atmak, hastanın ameliyat sonrası konforu ve kozmetik memnuniyeti için vazgeçilmezdir.

Hangi cerrahi teknikler uygulanır: Gevşetme mi, taşıma mı?

Ameliyat sırasında uygulayacağımız tekniğe hastanın anatomisine, sinirin durumuna ve hastalığın şiddetine göre karar veririz. Tek bir doğru yöntem yoktur, hastaya özel yöntem vardır. Temel olarak iki ana cerrahi stratejimiz bulunur:

Uygulanan teknikler şunlardır:

• Basit dekompresyon (İn situ gevşetme)
• Anterior transpozisyon (Siniri öne taşıma)
• Medial epikondilektomi (Kemik tıraşlama)

Basit Dekompresyon: Bu yöntem sinirin yerini değiştirmeden, sadece üzerindeki çatıyı (Osborne bağını) açarak tüneli genişletme işlemidir.

• Sinir doğal yatağında kalır.
• Daha küçük bir kesi ile yapılır.
• İyileşme süresi oldukça hızlıdır.

Siniri yerinden oynamayan, anatomik yapısı düzgün hastalar için idealdir.

Anterior Transpozisyon: Sinirin dirsek arkasındaki sıkışık tünelinden çıkarılıp, dirseğin ön tarafına, daha güvenli ve geniş bir alana taşınmasıdır.

• Subkutan (cilt altı) veya Submüsküler (kas altı) olarak yapılabilir.
• Özellikle dirsek büküldüğünde siniri kemik üzerinden atlayan (subluksasyon) hastalarda tercih edilir.
• Dirsekte kireçlenme veya şekil bozukluğu olanlarda zorunludur.

Plastik cerrahide, sinirin dış darbelerden korunması ve en iyi kanlanmanın sağlanması için genellikle “kas altı” (submüsküler) taşıma yöntemi, daha sofistike ve güvenilir bir teknik olarak öne çıkar.

Ameliyat sonrası iyileşme süreci nasıl ilerler?

Cerrahi sonrası dönem, en az ameliyatın kendisi kadar önemlidir. İyileşme süreci, uygulanan cerrahi tekniğe göre değişkenlik gösterir. Basit gevşetme yapılan hastalar genellikle çok daha hızlı normal hayata dönerken, sinir taşıma işlemi yapılanlarda dokuların iyileşmesi için biraz daha zamana ihtiyaç vardır:

İyileşme aşamaları şunlardır:

• Bandaj ve atel dönemi
• Dikişlerin alınması
• Hareket açıklığı egzersizleri
• Sinir kaydırma hareketleri
• Güçlendirme egzersizleri

Basit gevşetme sonrası hastalarımız genellikle aynı gün taburcu olur ve birkaç gün içinde ellerini kullanmaya başlayabilirler. Sinir taşıma (transpozisyon) ameliyatlarında ise, kasların ve yeni sinir yatağının iyileşmesi için 2-3 hafta kadar dirseği koruyan bir atel kullanılması gerekebilir.

Hastalarımızın en çok sorduğu soru “Uyuşukluk ne zaman geçecek?” sorusudur. Burada sabırlı olmak gerekir. Sinir dokusu vücutta en yavaş iyileşen dokulardan biridir. Sinir lifleri günde ortalama 1 milimetre hızla iyileşir. Eğer sıkışma uzun süredir varsa, eldeki hissin normale dönmesi 6 aydan 1 yıla kadar sürebilir. Bu süreçte sigara içmemek, B vitamini desteği almak ve verilen egzersizleri aksatmamak iyileşme kalitesini artırır.