Enkondrom

Enkondrom, iskelet sisteminin iç dokusunda kıkırdak kaynaklı hücrelerin kümelenmesiyle ortaya çıkan, kanser niteliği taşımayan iyi huylu bir kemik lezyonudur. Çevre dokulara yayılmayan bu kitleler, genellikle kemik kanalı içinde sessizce gelişir.

Enkondrom belirtileri; tutulum gösteren kemikte dışarıdan hissedilen sertlik, bölgesel çap artışı, hareket esnasında hafif sızlama, lokalize hassasiyet ve direnci azalan kemik dokusunun günlük aktiviteler sırasında kolayca çatlamasıdır.

Başlangıç aşamasında çoğu zaman fiziksel bir yakınmaya yol açmayan bu oluşumlar, zamanla kemik dokusunun doğal sağlamlığını ve yük taşıma kapasitesini sınırlandırabilir. İlerleyen süreçte dinlenme halinde dahi hissedilen ağrılar gözlenebilir.

Kemikteki yapısal zayıflığın giderilmesi, kitlenin sağlıklı dokulara zarar verilmeden uzaklaştırılması ve fonksiyonel hareket kabiliyetiyle estetik bütünlüğün korunması, plastik ve rekonstrüktif cerrahi yöntemleriyle planlanır.

Enkondrom Nedir ve Kemik İçi Dokuda Nasıl Başlar?

İnsan iskeletini oluşturan kemikleri dışarıdan bakıldığında içi dolu, sert birer taş parçası gibi düşünmek yanıltıcı olabilir. Aslında uzun kemikler, dışı oldukça sağlam bir kabukla çevrili olan iç kısmında ise kemik iliğinin ve süngerimsi dokuların yer aldığı canlı birer boru sistemine benzer. Enkondrom adı verilen oluşum, işte bu borunun tam ortasındaki boşlukta, yani tıp dilinde intramedüller kanal olarak adlandırılan bölgede filizlenir. Normal şartlarda eklem yüzeylerinde bulunması gereken parlak ve kaygan hyalin kıkırdak dokusu, kemik iliği boşluğunda küçük adacıklar halinde birikmeye başladığında bu klinik tablo ortaya çıkar.

İskelet sisteminde görülen iyi huylu kemik lezyonları incelendiğinde, osteokondromdan sonra en sık karşılaşılan ikinci kıkırdak kökenli yapı enkondromdur. Tüm iyi huylu kemik kitlelerinin yaklaşık yüzde 3 ila yüzde 24 gibi dikkate değer bir bölümünü bu kıkırdak adacıkları oluşturur. Çoğu zaman çevre dokulara zarar vermeden, kendi sınırları içinde kalarak son derece yavaş bir seyir izler. Kemiğin iç kanalında sessizce yer kaplayan bu doku, dış kabukta ciddi bir baskı oluşturmadığı sürece kişinin günlük yaşamını uzun yıllar boyunca etkilemeden varlığını sürdürebilir.

Enkondrom Vücutta En Çok Hangi Kemiklere Yerleşir?

Kıkırdak kökenli bu iyi huylu kitleler teorik olarak vücuttaki borumsu ve yassı kemiklerin pek çoğunda gelişebilme potansiyeline sahiptir. Kol ve bacaklardaki uzun kemiklerde de rastlanabilmesine karşın, klinik istatistikler el iskeletinin bu durumdan çok daha fazla etkilendiğini ortaya koyar. Vücutta tespit edilen tüm enkondrom vakalarının yaklaşık yüzde 35 ila yüzde 65 arasındaki büyük bir dilimi doğrudan el kemiklerinde yerleşim gösterir. Daha da dikkat çekici olan nokta ise, el bölgesinde başka bir organdan sıçramamış olan birincil kemik tümörlerinin yaklaşık yüzde 90 gibi ezici bir çoğunluğunu tek başına bu kıkırdak lezyonlarının oluşturmasıdır.

El iskeleti kendi içinde değerlendirildiğinde tümörün her kemiğe eşit oranda dağılmadığı, belirli bölgeleri daha sık seçtiği gözlemlenir. Genellikle sağ elde ve elin dış kenarını oluşturan yüzük parmağı ile serçe parmağı hizasında daha yoğun bir tutulum mevcuttur. Enkondrom oluşumunun el iskeletinde en sık görüldüğü anatomik bölgeler şunlardır:

• Parmakların gövdeye yakın kök boğumları
• Parmakların orta boğum kemikleri
• Avuç içindeki tarak kemikleri
• Parmak uçlarındaki tırnak boğumları
• Nadiren el bileğindeki küçük kemikler

Özellikle parmakların tarak kemikleriyle eklem yaptığı ilk boğumlar, vakaların yarısından fazlasına ev sahipliği yapar. Kadın ve erkeklerde benzer oranlarda rastlanan bu durum çoğunlukla kemik büyümesinin durduğu 20 ile 50 yaş arasındaki dönemde teşhis edilir.

Enkondrom Neden Olur ve Gelişimini Tetikleyen Faktörler Nelerdir?

Kemik içinde kitle saptanan hastaların aklına gelen ilk soru, bu durumun yanlış bir beslenme alışkanlığından, ağır el işçiliğinden ya da geçmişte yaşanan bir darbeden kaynaklanıp kaynaklanmadığıdır. Ancak enkondrom gelişiminin günlük yaşam alışkanlıklarıyla, spor aktiviteleriyle veya dışsal travmalarla doğrudan bir bağlantısı bulunmaz. Sürecin temelinde, anne karnındaki gelişim evresinden çocukluk ve ergenlik yıllarına kadar uzanan kemikleşme mekanizmasındaki hücresel bir sapma yatar.

Çocukluk döneminde kemiklerin boyca uzamasını sağlayan ve büyüme plağı adı verilen özel kıkırdak bölgeleri mevcuttur. Boy uzaması devam ettikçe bu kıkırdak hücreleri aşamalı olarak sertleşir ve olgun kemik dokusuna dönüşür. Bazı bireylerde büyüme plağından kopan küçük bir kıkırdak hücresi grubu, bu doğal kemikleşme sürecine katılamaz ve kemiğin ortasındaki ilik kanalında sıkışıp kalır. Yıllar boyunca orada uyku halinde bekleyen bu kıkırdak artıkları, erişkinlik döneminde henüz net olarak bilinmeyen hücresel sinyallerle yeniden çoğalmaya ve hacim kazanmaya başlar. Dolayısıyla bu tablo sonradan bulaşan veya dış etkenlerle tetiklenen bir hastalık değil büyüme çağından kalan hücresel bir mirastır.

Enkondrom Belirtileri Nelerdir ve Günlük Hayatta Nasıl Fark Edilir?

Kıkırdak kitlesi kemiğin iç boşluğunda yavaş bir tempoyla büyüdüğü için erken dönemlerde hastanın dikkatini çekecek bir işaret vermeyebilir. Kemik dokusunun iç kısmında ağrıyı algılayan sinir uçları oldukça azdır; ağrı hissi esas olarak kemiği dışarıdan saran ve periost adı verilen zarın gerilmesiyle ortaya çıkar. Küçük boyutlu bir lezyon kemik zarını henüz itmediği ve dış kabuğu zayıflatmadığı sürece kişi elini kullanırken olağan dışı bir durum hissetmez. Ancak kıkırdak lobülleri içeride alan kazanmaya devam ettikçe kemik duvarını içeriden dışarıya doğru oymaya ve genişletmeye başlar.

Kemiğin iç yüzeyinde meydana gelen bu aşınma, zamanla parmağın dış konturunun değişmesine ve hastanın gözle görebileceği ya da eliyle hissedebileceği fiziksel bulguların doğmasına yol açar. İlerleyen evrelerde hastaların hekime başvurmasına neden olan başlıca enkondrom belirtileri şunlardır:

• Parmak kemiğinde asimetrik genişleme
• Dokunmakla hissedilen sert şişlik
• Etkilenen bölgede hafif bası hassasiyeti
• Kemiğin zayıflamasına bağlı ani kırıklar
• Nadir vakalarda dışa doğru büyüyen çıkıntılar

Özellikle enkondroma protuberans olarak bilinen nadir bir alt tipte, kıkırdak dokusu kemiğin dış sınırını aşarak yumuşak dokuya doğru bir tomurcuk gibi uzanır. Bu gibi durumlarda parmak üzerindeki şekil bozukluğu ve şişlik çok daha erken bir aşamada fark edilir hale gelir.

Sessiz İlerleyen Enkondrom Belirtileri Tesadüfen Nasıl Saptanır?

Klinik pratikte enkondrom tanısı alan kişilerin önemli bir kısmı, aslında parmaklarındaki bir kitleden şüphelenerek hastaneye başvurmaz. Çoğu zaman kapıya sıkışma, top çarpması, el bileği burkulması veya basit bir ev kazası sonrasında olası bir çatlağı kontrol etmek amacıyla çekilen standart el röntgenlerinde bu lezyonlarla karşılaşılır. Hasta röntgen filmini inceleyen hekimden kemiğin içinde düzgün sınırlı bir boşluk olduğunu öğrendiğinde genellikle büyük bir şaşkınlık yaşar; çünkü o güne kadar ilgili parmağında en ufak bir sızı veya hareket kısıtlılığı deneyimlememiştir.

Rastlantısal olarak yakalanan bu sessiz enkondrom belirtileri, tümörün yavaş ve uyumlu biyolojik doğasının bir yansımasıdır. Kitle çok yavaş genişlediği için kemik dokusu bir yandan içeriden erirken diğer yandan dış yüzeyden yeni kemik üretmeye çalışarak duruma adapte olur. Eğer tesadüfen saptanan bu lezyon küçük çaplıysa, kemik duvarının kalınlığını yarıdan fazla koruyorsa ve hastada fiziksel bir yakınma oluşturmuyorsa acil bir ameliyat planlaması gerekmeyebilir. Böyle durumlarda 6 ila 12 aylık aralıklarla röntgen kontrolleri yapılarak kitlenin davranışını izlemek güvenilir bir yaklaşımdır.

Enkondrom Belirtileri Arasında Yer Alan Patolojik Kırık Nasıl Gelişir?

Sağlıklı bir el parmağı kemiği; kavanoz kapağı açmak, poşet taşımak, kapı kolunu çevirmek veya bir cismi sıkıca kavramak gibi günlük burulma ve bası kuvvetlerine karşı oldukça yüksek bir dirence sahiptir. Ancak kemik iliği kanalında büyüyen kıkırdak kitlesi, normal kemik dokusunu içeriden dışarıya doğru aşındırdıkça kemiğin sağlam dış kabuğu giderek incelir. Bazen bu dış kabuk bir yumurta kabuğu veya kağıt inceliğine kadar düşer. Kemiğin biyomekanik direncini büyük ölçüde yitirdiği bu aşamada, normalde parmağa zarar vermeyecek kadar ufak bir zorlanma bile kemiğin çatlamasına veya kırılmasına zemin hazırlar.

Tıpta patolojik kırık olarak adlandırılan bu durum daha önce varlığı bilinmeyen bir enkondromun ilk ve en çarpıcı ortaya çıkış şekli olabilir. Patolojik kırık geliştiğinde hastada aniden başlayan klinik enkondrom belirtileri şunlardır:

• Hafif bir zorlanma sırasında duyulan çıtırtı sesi
• Parmakta aniden başlayan keskin ağrı
• Kısa sürede gelişen belirgin ödem
• Kırık bölgesinde cilt altı morarması
• Parmağı hareket ettirmede ciddi güçlük

Hasta çoğu zaman bu kırığı o anki basit harekete bağlasa da çekilen röntgen filminde kırık hattının aslında yıllardır orada bulunan kıkırdak kaynaklı bir kemik boşluğunun üzerinden geçtiği kolaylıkla anlaşılır.

Çoklu Enkondrom Sendromları Nelerdir ve Enkondrom Belirtileri Bu Durumda Nasıl Değişir?

Enkondrom vakalarının büyük bir çoğunluğu vücuttaki tek bir kemikte, tek bir odak halinde ortaya çıkar ve soliter lezyon olarak adlandırılır. Bununla birlikte genetik geçişli olmayan ancak embriyolojik gelişim sürecindeki daha yaygın bir aksaklıktan kaynaklanan özel sendromik tablolar da mevcuttur. Bu durumlarda el ve ayak kemikleri başta olmak üzere vücudun birden fazla kemiğinde aynı anda çok sayıda kıkırdak tümörü gelişir. Süreç genellikle çocukluk çağında daha erken fark edilir ve tekil lezyonlara kıyasla daha belirgin iskelet değişimlerine yol açar.

Vücudun özellikle bir yarısında baskın olmak üzere çok sayıda enkondromun bir arada bulunması durumu Ollier hastalığı olarak isimlendirilir. Eğer bu çoklu kıkırdak kitlelerine ciltte ve yumuşak dokularda damarsal yumaklar, yani hemanjiyomlar da eşlik ediyorsa tablo Maffucci sendromu adını alır. Sendromik vakalarda gözlenen enkondrom belirtileri sadece basit bir parmak şişliğiyle sınırlı kalmaz; kemiklerin uzama dengesi bozulduğu için parmaklarda eğrilikler, kısalıklar ve belirgin şekil bozuklukları gelişebilir. Bu hastaların hem fonksiyonel el kullanımı hem de hücresel değişim riskleri açısından çok daha yakından izlenmesi önem taşır.

Enkondrom Belirtileri Ne Zaman Kötü Huylu Dönüşüm Şüphesi Uyandırır?

İyi huylu bir kemik lezyonu tanısı alan hastaların en büyük endişesi, bu yapının zamanla kansere dönüşüp dönüşmeyeceğidir. Tek bir odakta yerleşen el enkondromlarında kötü huylu kıkırdak tümörüne, yani kondrosarkoma dönüşüm ihtimali yüzde 1 ila yüzde 2 gibi oldukça düşük bir seviyededir. Ancak Ollier hastalığı veya Maffucci sendromu gibi çoklu tutulum gösteren tablolarda bu dönüşüm riski yüzde 20 ila yüzde 50 oranlarına kadar yükselebilmektedir. Bu nedenle hangi belirtilerin masum bir büyümeyi, hangilerinin ise hücresel bir agresifleşmeyi işaret ettiğini bilmek oldukça değerlidir.

Kırık veya çatlak olmadığı sürece sıradan bir enkondromun durup dururken şiddetli ağrı üretmesi beklenmez. Bir enkondromun düşük dereceli kötü huylu bir yapıya dönüşmeye başladığını düşündüren uyarıcı enkondrom belirtileri şunlardır:

• Travma olmaksızın başlayan derin sızlama
• İstirahat halinde bile geçmeyen ağrı
• Gece uykusundan uyandıran zonklama hissi
• Parmaktaki şişliğin kısa sürede hızla büyümesi
• Röntgende kemik dış kabuğunun delinmesi

Özellikle gece ağrısı ve dinlenmekle hafiflemeyen derin kemik sızısı, klinikte ciddiye alınması gereken temel alarm işaretleridir. Böyle bir değişim fark edildiğinde zaman kaybetmeden ileri görüntüleme ve cerrahi değerlendirme süreçlerine geçilmesi önerilir.

Enkondrom Tanısı Nasıl Konulur ve Hangi Görüntüleme Yöntemleri Kullanılır?

El parmağında şişlik, ağrı veya şüpheli bir röntgen bulgusuyla başvuran hastada tanı süreci, dikkatli bir el muayenesi ve doğru planlanmış radyolojik incelemelerle yürütülür. İlk basamakta çekilen iki yönlü el röntgeni, çoğu zaman lezyonun yapısı hakkında oldukça kapsamlı bilgiler sunar. Röntgen filminde parmak veya tarak kemiğinin orta kısmında, etrafı ince beyazımsı bir kemik sınırıyla çevrili, içi koyu renkli görünen düzgün bir boşluk izlenir. Kıkırdak dokusunun kemik duvarını içeriden kavisli bir biçimde inceltmesi ve boşluk içinde silik kireçlenme noktalarının görülmesi tipik röntgen bulgularıdır.

Cerrahi planlama aşamasında veya röntgen bulgularının net olmadığı durumlarda daha gelişmiş görüntüleme teknolojilerine başvurulur. Enkondrom tanısını netleştirmek ve tedavi haritasını çıkarmak için kullanılan temel yöntemler şunlardır:

• İki yönlü standart el röntgeni
• İnce kesitli bilgisayarlı tomografi
• Kontrastlı manyetik rezonans görüntüleme
• Cerrahi sonrası kapsamlı patolojik doku incelemesi

Bilgisayarlı tomografi, kemik kabuğunun kaç milimetre inceldiğini ve gözle görülmeyen mikroskobik çatlakları saptamada büyük kolaylık sağlar. Manyetik rezonans görüntüleme ise kıkırdak dokusunun yüksek su içeriği sayesinde tümörün kemik iliği içindeki sınırlarını ve çevre yumuşak dokuların durumunu net bir şekilde gösterir.

Enkondrom İle Karışabilen Diğer Kemik Lezyonları Nelerdir?

Elin küçük kemiklerinde röntgen filmi üzerinde koyu renkli bir boşluk oluşturan tek rahatsızlık enkondrom değildir. Farklı hücresel kökenlere sahip olan çeşitli kistler, damarsal oluşumlar veya iyi ve kötü huylu diğer kemik tümörleri de ilk bakışta benzer radyolojik görüntüler verebilir. Doğru tedavi yöntemini seçebilmek için bu yapıların birbirinden titizlikle ayırt edilmesi gerekir; çünkü her bir lezyonun cerrahi temizlik sınırı ve tekrarlama eğilimi birbirinden farklıdır.

Radyolojik ve klinik değerlendirme sırasında enkondrom ile ayırıcı tanıya giren başlıca kemik lezyonları şunlardır:

• Düşük dereceli kondrosarkom
• Dev hücreli kemik tümörü
• Anevrizmal kemik kisti
• Epidermoid inklüzyon kisti
• Kemik enfarktı odakları

Özellikle parmak ucuna batıcı bir cisim girmesi, örneğin gül dikeni batması veya dikiş iğnesi yaralanması sonrasında gelişebilen epidermoid inklüzyon kistleri, tırnak boğumundaki enkondromlarla sıkça karışabilir. En kritik ayrım ise hücresel açıdan yoğun bir enkondrom ile düşük dereceli kondrosarkom arasında yapılır. Ameliyat sırasında yapılan hızlı dondurulmuş doku incelemeleri kıkırdak tümörlerini ayırt etmede çoğu zaman yeterli bilgiyi veremediğinden, çıkarılan dokunun tamamının kas ve iskelet patolojisi alanında deneyimli uzmanlarca incelenmesi önem taşır.

El Yerleşimli Enkondrom Tedavisinde Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Yaklaşımı Neden Önemlidir?

El, günlük hayatta yazı yazmaktan düğme iliklemeye kadar sayısız ince motor beceriyi yöneten son derece karmaşık ve hassas bir organdır. Kol veya bacak gibi geniş kas kitleleriyle örtülü bölgelerin aksine, el parmaklarında cilt altı yağ dokusu oldukça incedir. Parmakları bükmeyi ve açmayı sağlayan tendonlar, bu tendonların içinden geçtiği makara sistemleri ve parmağın duyusunu sağlayan incecik sinirler ile damarlar, kemik yüzeyine milimetrik bir yakınlıkta seyreder. Bu dar anatomik alanda yapılacak en ufak bir doku zedelenmesi bile parmağın hareket kabiliyetini doğrudan etkileyebilir.

Bu anatomik hassasiyet nedeniyle el yerleşimli enkondromların tedavisi, plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi disiplininin mikrocerrahi ve doku koruyucu prensipleriyle yürütülür. Amaç yalnızca kemiğin içindeki kıkırdak kitlesini kazıyıp çıkarmak değildir; aynı zamanda kemiğin etrafındaki kaygan tendon kılıflarını korumak, damar ve sinir paketlerini travmatize etmemek ve parmağın doğal konturunu onarmaktır. Yanlış planlanan bir cilt kesisi veya özensiz bir doku yaklaşımı, iyileşme döneminde tendonların kemiğe yapışmasına ve parmakta kalıcı hareket kısıtlılığına yol açabilir. Rekonstrüktif cerrahi vizyonu, tümör temizliğini estetik ve fonksiyonel doku onarımıyla birleştirerek elin doğal işlevini korumayı hedefler.

Enkondrom Ameliyatı Nasıl Yapılır ve Genişletilmiş Küretaj Ne İşe Yarar?

Cerrahi müdahale kararı; kemik duvarının yarıdan fazla incelerek kırılma riski taşıdığı, ağrı ve şekil bozukluğunun geliştiği veya kırıkla başvuran vakalarda gündeme gelir. Operasyon sırasında cerrahi sahadaki milimetrik yapıları net görebilmek amacıyla kola turnike uygulanarak kansız bir çalışma ortamı sağlanır. Cilt kesileri, ameliyat sonrasında parmağın bükülmesini engelleyecek sert yara izleri bırakmamak adına elin doğal kıvrım çizgilerine paralel olarak genellikle parmağın yan orta hattından veya sırt-yan yüzeyinden estetik prensiplerle planlanır.

Tendonlar ve sinirler mikrocerrahi aletlerle nazikçe koruma altına alındıktan sonra kemikte küçük, oval bir pencere açılır ve özel açılı küretlerle içerideki kıkırdak dokusu temizlenir. Ancak kemiğin iç yüzeyi süngerimsi girintilere sahip olduğu için sadece kazıma işlemi yapmak, gözeneklerde mikroskobik hücrelerin kalmasına ve tümörün tekrarlamasına neden olabilir. Bu riski azaltmak amacıyla plastik ve rekonstrüktif cerrahide genişletilmiş küretaj adımları uygulanır. Ameliyat sırasında tekrarlama ihtimalini düşürmek için başvurulan başlıca uygulamalar şunlardır:

• Açılı mikro küretlerle kıkırdak dokusunun kazınması
• Yüksek devirli motorlu turlarla iç duvarın traşlanması
• Elektrokoter ile kavite yüzeyinin yakılması
• Fenol gibi kimyasal ajanlarla boşluğun silinmesi

Bu aşamalı temizlik sayesinde kemik girintilerindeki kalıntı hücreler büyük oranda etkisiz hale getirilir ve hastalığın aynı bölgede yeniden oluşma riski yüzde 6 civarlarına kadar düşürülebilir.

Enkondrom Temizlendikten Sonra Oluşan Kemik Boşluğu Nasıl Doldurulur?

Tümör dokusu kemik iliği kanalından temizlendiğinde, parmak kemiğinin içinde içi boşalmış ince duvarlı bir odacık kalır. Kemik dokusunun burulma, bükülme ve bası kuvvetlerine karşı yeniden direnç kazanabilmesi için bu boşluğun uygun bir materyalle desteklenmesi ve yeni kemik oluşumunun teşvik edilmesi gerekir. Rekonstrüktif cerrahide hastanın yaşına, oluşan boşluğun büyüklüğüne ve kemik kabuğunun sağlamlık derecesine göre farklı dolgu seçenekleri değerlendirilir.

Enkondrom temizliği sonrasında kemikteki boşluğu yeniden yapılandırmak amacıyla kullanılan başlıca greft ve dolgu materyalleri şunlardır:

• Hastanın kendi el bileği kemiğinden alınan otogreft
• Leğen kemiğinden elde edilen süngerimsi kemik dokusu
• Doku bankası kaynaklı dondurulmuş kemik allogreftleri
• Trikalsiyum fosfat bazlı sentetik biyoseramikler
• Hidroksiapatit içerikli yapay kemik dolguları
• Hızlı mekanik destek sağlayan tıbbi kemik çimentosu

Hastanın kendi vücudundan alınan kemik yamaları canlı hücreler içerdiği için güçlü bir iyileşme potansiyeli sunar. Ancak ikinci bir kesi yeri oluşturmamak ve ameliyat süresini kısaltmak adına doku bankası greftleri veya sentetik biyoseramikler de sıklıkla tercih edilir. Bilimsel gözlemler, her iki yaklaşımın da ortalama üç aylık bir süreçte benzer kemik kaynama başarısı sağladığını göstermektedir. Kemik duvarının çok zayıf olduğu bazı özel durumlarda ise anında sağlamlık veren ve donarken yaydığı ısıyla kalıntı hücreleri baskılayan kemik çimentosu iyi bir alternatif oluşturur.

Kırıkla Başvuran Enkondrom Hastalarında Cerrahi Süreç ve İyileşme Dönemi Nasıl Planlanır?

Enkondrom zemininde gelişen patolojik bir kırıkla başvurulduğunda, cerrahi zamanlama hastanın parmak yapısına ve kırığın şekline göre iki farklı yolla planlanabilir. İlk yaklaşımda parmak önce özel bir atele alınarak yaklaşık 6 ila 8 hafta boyunca kırığın doğal yollarla kaynaması beklenir; kemik bütünlüğü sağlandıktan sonra ikinci aşamada tümör temizliği ve kemik yaması işlemi gerçekleştirilir. Bu yöntem kırık hattındaki kanama nedeniyle tümör hücrelerinin çevre yumuşak dokulara yayılma ihtimalini azaltması bakımından avantajlıdır. İkinci yaklaşım olan tek seanslı cerrahide ise aynı ameliyatta hem kıkırdak kitle temizlenip boşluk doldurulur hem de kırık kemik uçları ince teller veya mini plak ve vidalarla sabitlenir. Bu sayede hasta uzun süre atelde kalmaktan kurtulur ve eklem sertliği riski azaltılır.

Ameliyatın tamamlanması kadar, ameliyat sonrası doku iyileşmesi ve rehabilitasyon süreci de elin işlevselliği açısından belirleyicidir. Cerrahi sırasında kemik penceresinin üzeri kemik zarı veya yumuşak dokularla özenle kapatılarak tendonların pürüzlü yüzeylere yapışması engellenmeye çalışılır ve cilt estetik dikişlerle onarılır. Enkondrom cerrahisi sonrasında sağlıklı bir fonksiyonel dönüş için dikkat edilen temel rehabilitasyon adımları şunlardır:

• Ödemi azaltmak için elin yüksekte tutulması
• Uygun sürede koruyucu atel kullanımının sonlandırılması
• Onuncu günden itibaren kontrollü parmak egzersizleri
• Tendon kayma hareketlerini koruyan el terapisi uygulamaları
• Kademeli olarak kavrama gücünü artıran çalışmalar

Sağlam bir iç tespit ve greftleme yapılan hastalarda genellikle 10 ila 14 gün içinde atel çıkarılarak uzman eşliğinde el terapisine başlanır. Erken dönemde başlatılan bu kontrollü hareket protokolleri, eklem katılığını önlemeye ve hastanın günlük yaşamına daha konforlu bir şekilde dönmesine olanak tanır.

Sıkça sorulan sorular